Dzierżanowski (zwany też Dirżą) Andrzej († 1583), h. Gozdawa, pierwszy polski opat wągrowiecki, trzeci syn Stanisława i Anny Nieczuja Dzierzkówny Ostrowskiej. D. za młodu wstąpił do cystersów w Mogile. W r. 1553 za sprawą opata swego, Andrzeja Dunina Szpota, komisarza zakonu na Polskę, mianowanym został przez Zygmunta Augusta opatem wągrowieckim po śmierci Jana, Niemca, a to pomimo wyboru przez mnichów innego Niemca. D. opanował siłą klasztor, skąd niemieccy cystersi uciekli do Henrykowa na Śląsku. Wskutek tego wywiązał się proces długoletni z miastem Kolonią, które chciało utrzymać w mocy przywilej z r. 1145, dający zdaniem Niemców im jedynie prawo wstępowania do klasztorów wielkopolskich w Lędzie, Łeknie (skąd w r. 1396 przenieśli się mnisi do Wągrowca) i w Obrze. Proces zakończył się dopiero z chwilą śmierci ostatniego ze zbiegów.
D. założył w Wągrowcu szkołę klasztorną, powiększył uposażenie szpitala i postarał się o potwierdzenie królewskie przywilejów miejskich. D-mu przypadło prowadzenie wielu procesów z sąsiadami dóbr klasztornych o ich granice; za jego też czasów (1578) skazano na stos czarownicę w Wągrowcu Apolonię Stawiczynę, lecz po przyrzeczeniu poprawy wypuszczono ją na wolność. O działalności D-go w klasztorze rozpisuje się szeroko Paprocki, który zwiedził Wągrowiec w r. 1580, gdy gościł tam wizytator cystersów polskich Edmund a Cruce, opat z Castiglione; przy tej sposobności starał się bezskutecznie Andrzej Opaliński marszałek w. kor. poniżyć D-go w oczach wizytatora. D. poparł usilnie dzieło reformy cystersów polskich; odprawiono wtedy w Wągrowcu kapitułę prowincjonalną, z uczestnictwem opatów i delegatów 20 klasztorów, i wydano Statuty, drukowane wnet, a potem, z dodatkami i lekkimi poprawkami w r. 1745. D. pomnożył liczbę członków zgromadzenia, powiększył bibliotekę, starał się o ozdobę świątyni klasztornej. Wziął też udział w synodach: piotrkowskich 1557, 1577, 1578 oraz warszawskich 1561 i 1578. Wbrew Paprockiemu, który datę śmierci D-go kładzie na rok 1584, należy pójść raczej za kroniką wągrowiecką i przyjąć datę 17 XII 1583. Dn. 16 I 1584 występuje już jako elekt nie zatwierdzony następca jego Wojciech Zajączkowski. Należy odróżnić D-go Andrzeja, opata, od jego imiennika, poety.
Słownik Geogr. t. 13, s. 162, 164–5; Perlbach M., Die Cist. Abtei Lond im Stadtl.-Kölnischen- Archiv, Mitteilungen a. d. Stadtarchiv zu Köln; Nehring Wł., Spór o obsadzenie opactwa, »Bibl. Warsz.« 1870, IV, 66–82; Meyer Chr., Gesch. d. Landes Posen, L. 1881 s. 279; Hockenbeck H., Drei Kölnische Klöster in Polen, Ztschr. d. hist. Ges. Posen, IV, 1889, 307–8; Paprocki; Okolski, Orbis polonus, Kr. 1641 I. s. 224; Pawiński, Źródła dziejowe, XII, W. 1883, s. 161, 191–2; Paliński P., Powiat wągrowiecki, Wągr. 1932, s. 222, 228, 231; Mon. Pol. Vat. IV, 794–6, 818; Statuta synodów 1557, 1561, 1577, (2) i 1578; Rozrażewski H., Korespondencja, Tow. Nauk. w Toruniu, »Fontes«, t. 30, s. 303, 310. Wierzbowski, Matric. R. Pol. IV, 13, 380, 20. 705; Arch. Państw. w P. Wągrowiec, Depoz. A, 13; B. 1, kk. 63, 101, 186; B. 2, kk. 23, 35, 58, 101; B. 3, kk. 179; Bibl. Raczyńskich P., Rps 150, kk. 3 r., 4 r., 92, passim; Szczyrzyc, Rps 740. Bibl. Baworowskich we Lwowie, rp. V, B. 5, kk. 9–10 passim.
O. Jozafat Ostrowski O. S. B.